ΦΠΑ στην εστίαση 2026: 13% στο φαγητό, 24% στο αλκοόλ και τι ισχύει στο πακέτο

Στην ελληνική εστίαση, ο ίδιος λογαριασμός κουβαλά σχεδόν πάντα δύο συντελεστές ΦΠΑ: το φαγητό φορολογείται με 13%, το κρασί με 24%. Και ο καφές κάνει κάτι ακόμη πιο περίεργο: αλλάζει συντελεστή ανάλογα με την απάντηση στην κλασική ερώτηση του σερβιτόρου, «εδώ θα τον πιείτε ή σε πακέτο;». Στο χέρι 13%, στο τραπέζι 24%. Δεν είναι παράλογο· είναι ο τρόπος που ο νόμος ξεχωρίζει την πώληση αγαθού από την υπηρεσία εστίασης. Χρειάζεται όμως να το έχετε στήσει σωστά στην ταμειακή, γιατί το λάθος συσσωρεύεται σε κάθε απόδειξη.

Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε με απλά λόγια όλους τους συντελεστές ΦΠΑ που αφορούν εστιατόρια, ταβέρνες και καφέ το 2026: τον μόνιμο 13% στην εστίαση, τον 24% στο αλκοόλ, τη διάκριση «στο τραπέζι ή σε πακέτο», τους μειωμένους συντελεστές 9% και 17% που από την 1η Ιανουαρίου 2026 επεκτάθηκαν σε δεκάδες νησιά, το όριο των 10.000 € για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και το τι γίνεται με τον ΦΠΑ στις προκαταβολές που παρακρατούνται. Μια διευκρίνιση από την αρχή: πρόκειται για γενική ενημέρωση, όχι για φορολογική συμβουλή· τα ποσοστά και οι κανόνες που ακολουθούν τεκμηριώνονται με πηγές, αλλά η τελική εφαρμογή στη δική σας επιχείρηση είναι δουλειά του λογιστή σας. Ο ΦΠΑ, εξάλλου, υπολογίζεται πάνω στον τζίρο που πραγματικά κάνετε· για να γεμίζει η σάλα που τον παράγει, ένα δωρεάν σύστημα online κρατήσεων για εστιατόρια με 0% προμήθεια φροντίζει να μη χάνετε ούτε μία κράτηση, χωρίς μεσάζοντες να παίρνουν μερίδιο.

Οι συντελεστές ΦΠΑ στην εστίαση το 2026

Η μεγάλη εικόνα πρώτα. Ο μειωμένος συντελεστής 13% στην εστίαση, που ξεκίνησε ως προσωρινό μέτρο της πανδημίας, έγινε μόνιμος με τον ν. 5073/2023: ισχύει «χωρίς χρονικό περιορισμό» τόσο για το σερβίρισμα στο κατάστημα όσο και για το φαγητό σε πακέτο και ντελίβερι, όπως εξηγούν οι σχετικές εγκύκλιοι της ΑΑΔΕ (Ε.2002/2023 και Ε.2005/2024) μέσω Taxheaven. Αντίθετα, τα αλκοολούχα ποτά επέστρεψαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 οριστικά στον κανονικό συντελεστή 24%, είτε σερβίρονται είτε πωλούνται εμφιαλωμένα.

Συνοπτικά, στην ηπειρωτική Ελλάδα και στα νησιά χωρίς μειωμένους συντελεστές:

Οι δύο τελευταίες γραμμές πριν από το αλκοόλ είναι το σημείο όπου γίνονται τα περισσότερα λάθη, γι' αυτό αξίζουν δικό τους κεφάλαιο.

«Εδώ ή σε πακέτο;»: γιατί ο καφές αλλάζει συντελεστή

Η λογική του νόμου είναι η εξής: όταν ο πελάτης κάθεται στο τραπέζι, δεν αγοράζει απλώς ένα προϊόν αλλά μια υπηρεσία εστίασης, με σερβίρισμα, σκεύη, καθαριότητα και χώρο. Όταν παίρνει το ίδιο προϊόν σε πακέτο, πρόκειται για παράδοση αγαθού, που φορολογείται με τον συντελεστή του ίδιου του προϊόντος. Για τα αναψυκτικά, τους χυμούς και τα λοιπά μη αλκοολούχα, η διάκριση αυτή ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2024 και έχει γίνει μόνιμη, όπως αποτυπώθηκε στον αναλυτικό οδηγό του Οικονομικού Ταχυδρόμου «ΦΠΑ 13% στο χέρι, 24% στο τραπέζι». Για τον καφέ, το τσάι, το κακάο και το χαμομήλι, η ίδια διάκριση ισχύει από την 1η Ιουλίου 2024: ο προσωρινός 13% στο σερβίρισμα ζεστών ροφημάτων έληξε στις 30 Ιουνίου 2024, ενώ ο 13% στο πακέτο μονιμοποιήθηκε.

Πρακτικά, για ένα καφέ ή ένα εστιατόριο που κάνει και take away:

Δύο πρακτικές συνέπειες: πρώτον, κάθε ρόφημα και αναψυκτικό χρειάζεται στο ταμείο δύο εκδοχές (σερβιριζόμενο και πακέτο) ή έναν τρόπο λειτουργίας take away που αλλάζει αυτόματα τον συντελεστή. Δεύτερον, το delivery ακολουθεί το πακέτο: το φαγητό και ο καφές που παραδίδονται στο σπίτι πάνε με 13%, η μπύρα που τα συνοδεύει με 24%. Το πώς οργανώνεται λειτουργικά ένα εστιατόριο που τρέχει παράλληλα σάλα και πακέτο το έχουμε αναλύσει στον οδηγό μας για το delivery και το take away.

Μικτός λογαριασμός: σουβλάκι 13% και μπύρα 24% στο ίδιο τραπέζι

Εδώ ο ΦΠΑ της εστίασης γίνεται καθημερινή πραγματικότητα: σχεδόν κάθε τραπέζι είναι «μικτό καλάθι». Δείτε ένα παράδειγμα για μια παρέα τεσσάρων ατόμων σε ψησταριά (τιμές με ΦΠΑ):

Προσέξτε την αναλογία: τα ποτά είναι κάτω από το ένα τρίτο του λογαριασμού, αλλά παράγουν σχεδόν το 40% του φόρου. Αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό σας περιθώριο ανά κατηγορία διαφέρει περισσότερο απ' όσο δείχνουν οι τιμές του καταλόγου: από 10 € φαγητού μένουν 8,85 € καθαρή αξία, από 10 € μπύρας μόλις 8,06 €. Όταν κοστολογείτε το μενού, δουλέψτε πάντα με τις καθαρές αξίες ανά συντελεστή και όχι με τις τελικές τιμές, αλλιώς οι υπολογισμοί σας κρύβουν συστηματικό λάθος.

Τι κάνει η ταμειακή αυτόματα και τι πρέπει να ρυθμίσετε εσείς

Τα καλά νέα: τον διαχωρισμό στον λογαριασμό δεν τον κάνετε με το χέρι. Από την 1η Αυγούστου 2024, οι επιχειρήσεις που σερβίρουν φαγητό σε τραπέζια είναι υποχρεωμένες να χρησιμοποιούν ΦΗΜ εστιατορίου (ΦΤΜ, ΑΔΗΜΕ ή ΦΗΜΑΣ) ή αδειοδοτημένο πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης, σύμφωνα με την απόφαση Α.1105/2024. Το σύστημα αυτό παρακολουθεί τα τραπέζια και τα δελτία παραγγελίας, διαχωρίζει τον ΦΠΑ ανά συντελεστή σε κάθε απόδειξη και διαβιβάζει τα στοιχεία στην ΑΑΔΕ.

Αυτόματο, όμως, σημαίνει «αυτόματο εφόσον το στήσατε σωστά». Η ευθύνη που μένει σε εσάς:

• Κάθε είδος στο σωστό τμήμα. Ο freddo «σερβιριζόμενος» στο 24%, ο freddo «πακέτο» στο 13%, το τσίπουρο στο 24% ακόμη κι αν συνοδεύει μεζέδες με 13%. Ένα λάθος στη ρύθμιση ενός είδους επαναλαμβάνεται σε κάθε πώληση.
• Έλεγχος μετά από κάθε αλλαγή καταλόγου. Νέα ροφήματα, νέα cocktails, νέο μενού πακέτου: κάθε προσθήκη περνά από το ίδιο φίλτρο.
• Συμφωνία με τον λογιστή στα «Ζ» της ημέρας. Μια ματιά στην ανάλυση ανά συντελεστή αρκεί για να πιαστεί έγκαιρα ένα στραβό στήσιμο.

Παρεμπιπτόντως, μια συχνή απορία: το σύστημα κρατήσεων δεν χρειάζεται καμία φορολογική πιστοποίηση. Η ΑΑΔΕ αδειοδοτεί μόνο ό,τι εκδίδει παραστατικά (ΦΗΜ και παρόχους τιμολόγησης)· το λογισμικό που δέχεται τις κρατήσεις σας μένει εκτός αυτού του πλαισίου.

Νησιά: ΦΠΑ 9% στο φαγητό και 17% στο αλκοόλ, σε πολύ περισσότερα νησιά από το 2026

Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόσφατη αλλαγή, και για εκατοντάδες νησιωτικές ταβέρνες είναι σημαντική. Από την 1η Ιουλίου 2021 ισχύει μείωση 30% στους συντελεστές ΦΠΑ (24% σε 17%, 13% σε 9%, 6% σε 4%) σε πέντε νησιά: Λέρο, Λέσβο, Κω, Σάμο και Χίο. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, με τον ν. 5246/2025 και την εγκύκλιο Ε.2113/2025 της ΑΑΔΕ, η μείωση επεκτάθηκε σε όλα τα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, στη Σαμοθράκη και στα νησιά της Δωδεκανήσου με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους, περίπου 19 ακόμη νησιά σύμφωνα με την ΕΡΤ, από την Ικαρία και τη Λήμνο μέχρι την Κάρπαθο και την Πάτμο.

Για μια ταβέρνα σε αυτά τα νησιά, ο πίνακας του άρθρου μεταφράζεται ως εξής: φαγητό σερβιρισμένο ή σε πακέτο 9%, αναψυκτικά και καφές στο τραπέζι 17%, σε πακέτο 9%, αλκοόλ 17% παντού. Σε ένα καλοκαιρινό τραπέζι 100 €, η διαφορά από την ηπειρωτική Ελλάδα μένει στην τσέπη της επιχείρησης ή γίνεται ανταγωνιστικότερη τιμή· σε ετήσιο τζίρο, μιλάμε για χιλιάδες ευρώ. Προσοχή σε δύο σημεία: η μείωση δεν καλύπτει τα καπνικά και τα μεταφορικά μέσα, και για τα αγαθά απαιτείται να βρίσκονται φυσικά στο νησί κατά την πώληση. Αν λειτουργείτε καταστήματα και εντός και εκτός των νησιών αυτών, κάθε κατάστημα ακολουθεί τους συντελεστές της δικής του έδρας.

Το όριο των 10.000 €: πότε δεν χρεώνετε καθόλου ΦΠΑ

Το ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων (άρθρο 39 του Κώδικα ΦΠΑ) απαλλάσσει από τον ΦΠΑ τις επιχειρήσεις με ετήσιο τζίρο έως 10.000 €. Όποιος εντάσσεται δεν χρεώνει ΦΠΑ στους πελάτες, αλλά ούτε εκπίπτει τον ΦΠΑ των αγορών και των εξόδων του· στα παραστατικά αναγράφεται η ένδειξη της απαλλαγής. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 το καθεστώς εναρμονίστηκε με το ενωσιακό πλαίσιο για τις μικρές επιχειρήσεις, με δυνατότητα εφαρμογής και σε άλλα κράτη μέλη υπό όρους.

Ας είμαστε ειλικρινείς: για ένα κανονικό εστιατόριο το όριο είναι θεωρητικό, αφού 10.000 € τζίρου τον χρόνο σημαίνει κάτω από 30 € την ημέρα. Αφορά κυρίως πολύ μικρές ή εποχικές δραστηριότητες, όπως έναν πάγκο σε αγορά ή μια δοκιμαστική δραστηριότητα catering. Και έχει μια παγίδα: με την υπέρβαση του ορίου, η συναλλαγή που το ξεπερνά φορολογείται ήδη κανονικά και η επιχείρηση εντάσσεται στο κανονικό καθεστώς. Επίσης, χωρίς έκπτωση του ΦΠΑ των αγορών, η απαλλαγή δεν συμφέρει πάντα, ειδικά σε φάση επενδύσεων με εξοπλισμό και έργα. Πριν την επιλέξετε ή την εγκαταλείψετε, ένας υπολογισμός με τον λογιστή είναι απαραίτητος.

Προκαταβολές και no-show: έχει ΦΠΑ το ποσό που παρακρατείτε;

Όλο και περισσότερα εστιατόρια ζητούν προκαταβολή στις κρατήσεις για ρεβεγιόν, ομαδικά τραπέζια ή περιόδους αιχμής. Όσο όλα πάνε καλά, τα πράγματα είναι απλά: η προκαταβολή είναι μέρος του λογαριασμού και φορολογείται κανονικά με τους συντελεστές των όσων καταναλώθηκαν. Τι γίνεται όμως όταν ο πελάτης ακυρώσει ή δεν εμφανιστεί, και το ποσό μείνει σε εσάς ως αποζημίωση;

Εδώ υπάρχει μια σημαντική ευρωπαϊκή απόφαση: το Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε στην υπόθεση C-277/05, Société thermale d'Eugénie-les-Bains, ότι η προκαταβολή που παρακρατείται μετά από ακύρωση του πελάτη αποτελεί κατ' αποκοπήν αποζημίωση για τη ζημία της επιχείρησης και όχι αντάλλαγμα για υπηρεσία, άρα δεν υπάγεται σε ΦΠΑ. Χρειάζεται όμως προσοχή στη μεταφορά αυτού του συμπεράσματος στην ελληνική πράξη: δεν υπάρχει ελληνική εγκύκλιος που να εφαρμόζει ρητά την απόφαση στις χρεώσεις ακύρωσης ή no-show της εστίασης. Η οριοθέτηση ανάμεσα σε «αποζημίωση» και «αμοιβή για κρατημένο τραπέζι» είναι λεπτή, και αν έχει ήδη εκδοθεί παραστατικό με ΦΠΑ για την προκαταβολή, ο χειρισμός της διόρθωσης θέλει τον λογιστή σας πριν από την πρώτη παρακράτηση, όχι μετά. Το νομικό πλαίσιο των προκαταβολών, από τον αρραβώνα του Αστικού Κώδικα μέχρι τις υπέρμετρες ρήτρες, το έχουμε αναλύσει διεξοδικά στον οδηγό μας για την προκαταβολή στις κρατήσεις εστιατορίου.

Και μια ειλικρινής υποσημείωση για τη δική μας γωνιά: κανένα σύστημα κρατήσεων δεν υπολογίζει τον ΦΠΑ σας, ούτε η ViteUneTable. Αυτό που κάνει είναι να τακτοποιεί την πρώτη ύλη του φόρου, δηλαδή τον τζίρο: η δωρεάν έκδοση δέχεται απεριόριστες online κρατήσεις με 0% προμήθεια, ενώ το Pack Standard (από 29 € χωρίς ΦΠΑ/μήνα) προσθέτει αυτόματες επιβεβαιώσεις, υπενθυμίσεις και «Reserve with Google». Και ναι, το προσέξατε σωστά: οι τιμές μας αναγράφονται χωρίς ΦΠΑ, γιατί ως επιχείρηση τον εκπίπτετε ούτως ή άλλως.

Μια τελευταία επισήμανση πριν κλείσετε το άρθρο

Ο 13% στην εστίαση είναι νομοθετημένος ως μόνιμος, αλλά «μόνιμος» στα φορολογικά σημαίνει «μέχρι τον επόμενο νόμο»: οι συντελεστές έχουν αλλάξει πολλές φορές την τελευταία δεκαετία και τίποτα δεν αποκλείει νέες αλλαγές. Πριν από κάθε ανατιμολόγηση, νέο κατάλογο ή άνοιγμα καταστήματος, επιβεβαιώστε τους ισχύοντες συντελεστές με τον λογιστή σας ή στις ανακοινώσεις της ΑΑΔΕ. Το άρθρο αυτό σας δίνει τον χάρτη· την τελική διαδρομή τη χαράζετε μαζί με τον επαγγελματία που ξέρει τα βιβλία σας.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος είναι ο ΦΠΑ στην εστίαση το 2026;

Ο βασικός συντελεστής για την εστίαση είναι 13%, μόνιμα από τον ν. 5073/2023, και καλύπτει το φαγητό είτε σερβίρεται στο κατάστημα είτε πωλείται σε πακέτο ή delivery. Τα αλκοολούχα ποτά φορολογούνται πάντα με 24%, ενώ τα μη αλκοολούχα (αναψυκτικά, χυμοί, καφές) έχουν 24% όταν σερβίρονται και 13% σε πακέτο.

Τι ΦΠΑ έχει ο καφές;

Εξαρτάται από το πού θα καταναλωθεί: 24% όταν σερβίρεται στο τραπέζι ή στον πάγκο και 13% όταν πωλείται σε πακέτο ή με delivery. Η διάκριση αυτή ισχύει για καφέ, τσάι, κακάο και χαμομήλι από την 1η Ιουλίου 2024, ενώ για αναψυκτικά και χυμούς από την 1η Ιανουαρίου 2024.

Γιατί η μπύρα έχει 24% ΦΠΑ ενώ το φαγητό 13%;

Γιατί ο νόμος εξαιρεί ρητά τα αλκοολούχα ποτά από τον μειωμένο συντελεστή της εστίασης: από την 1η Ιανουαρίου 2024 φορολογούνται με τον κανονικό συντελεστή 24%, σερβιρισμένα ή μη. Γι' αυτό σχεδόν κάθε απόδειξη εστιατορίου αναλύει τον ΦΠΑ σε δύο συντελεστές, κάτι που ο ΦΗΜ κάνει αυτόματα εφόσον κάθε είδος έχει ρυθμιστεί στο σωστό τμήμα.

Ποια νησιά έχουν μειωμένο ΦΠΑ 9% και 17%;

Από την 1η Ιουλίου 2021 τη μείωση 30% έχουν η Λέρος, η Λέσβος, η Κως, η Σάμος και η Χίος. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 (ν. 5246/2025, εγκύκλιος Ε.2113/2025) επεκτάθηκε σε όλα τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, στη Σαμοθράκη και στα νησιά της Δωδεκανήσου με έως 20.000 κατοίκους. Εκεί το φαγητό φορολογείται με 9% και το αλκοόλ με 17%.

Πότε δεν χρειάζεται να χρεώνω ΦΠΑ;

Αν ενταχθείτε στο ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων του άρθρου 39 του Κώδικα ΦΠΑ, με ετήσιο τζίρο έως 10.000 €. Δεν χρεώνετε ΦΠΑ, αλλά ούτε εκπίπτετε τον φόρο των αγορών σας. Για εστιατόριο με κανονική λειτουργία το όριο ξεπερνιέται σχεδόν αμέσως, οπότε αφορά κυρίως πολύ μικρές ή εποχικές δραστηριότητες.

Η προκαταβολή που κρατάω μετά από no-show έχει ΦΠΑ;

Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ (υπόθεση C-277/05), το ποσό που παρακρατείται μετά από ακύρωση αποτελεί αποζημίωση εκτός πεδίου ΦΠΑ. Δεν υπάρχει όμως ελληνική εγκύκλιος που να το εφαρμόζει ρητά στην εστίαση, οπότε συμφωνήστε τον χειρισμό με τον λογιστή σας πριν παρακρατήσετε το πρώτο ποσό.