ใบอนุญาตขายสุราสำหรับร้านอาหาร: ประเภทที่ 2 เอกสาร และกติกาใหม่ปี 2026

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์คือหนึ่งในสินค้าที่ทำกำไรต่อจานต่อแก้วสูงที่สุดของร้านอาหาร แต่ก็เป็นสินค้าที่มีกฎหมายควบคุมหนาแน่นที่สุดเช่นกัน และช่วงปี 2025-2026 กติกาเปลี่ยนไปมากกว่าทศวรรษที่ผ่านมารวมกัน: เวลาห้ามขายช่วงบ่ายถูกยกเลิก พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ฉบับแก้ไขมีผลบังคับใช้ และบทลงโทษบางข้อแรงขึ้นหลายเท่า บทความนี้สรุปทุกอย่างที่ผู้ประกอบการร้านอาหารต้องรู้ ตั้งแต่การขอใบอนุญาตขายสุราประเภทที่ 2 ไปจนถึงกติกาที่คู่มือเก่าหลายฉบับยังไม่ได้อัปเดต

ร้านที่ขายแอลกอฮอล์มักเป็นร้านที่ลูกค้ามาทานมื้อเย็นเป็นกลุ่ม นัดสังสรรค์ และจองโต๊ะล่วงหน้า การมีระบบรับจองโต๊ะออนไลน์ที่ไม่เก็บค่าคอมมิชชันควบคู่กับใบอนุญาตที่ถูกต้อง จึงเป็นสองเรื่องพื้นฐานที่ควรจัดการให้เรียบร้อยก่อนเปิดร้าน

ใบอนุญาตขายสุราประเภทที่ 2 คืออะไร และร้านอาหารแบบไหนต้องขอ

ตาม พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560 ผู้ที่ต้องการขายสุรา (คำนี้ครอบคลุมเบียร์ ไวน์ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด) ต้องมีใบอนุญาตจากกรมสรรพสามิต โดยใบอนุญาตขายสุราแบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก:

• ประเภทที่ 1: ขายส่ง ครั้งละตั้งแต่ 10 ลิตรขึ้นไป (สำหรับยี่ปั๊ว ผู้กระจายสินค้า)
• ประเภทที่ 2: ขายปลีก ครั้งละต่ำกว่า 10 ลิตร

ร้านอาหารที่เสิร์ฟเบียร์ ไวน์ หรือค็อกเทลให้ลูกค้าดื่มในร้าน เข้าข่าย "ขายปลีก" ทั้งหมด ดังนั้นใบที่ต้องขอคือ ใบอนุญาตขายสุราประเภทที่ 2 ไม่ว่าร้านจะเล็กหรือใหญ่ ขายเบียร์เพียงยี่ห้อเดียวหรือมีตู้ไวน์เต็มผนัง และต่อให้ไม่ได้ตั้งใจทำเป็น "ร้านเหล้า" ก็ตาม การวางเบียร์ขายโดยไม่มีใบอนุญาตคือความผิดตามกฎหมายทันที

ใบอนุญาตนี้เป็นคนละใบกับใบอนุญาตสถานที่จำหน่ายอาหารของท้องถิ่น ถ้ากำลังรวบรวมเอกสารเปิดร้านอยู่ แนะนำให้อ่านสรุปใบอนุญาตทั้งหมดที่ร้านอาหารต้องมีประกอบ เพราะแต่ละใบยื่นคนละหน่วยงาน

ค่าธรรมเนียมและอายุใบอนุญาต

ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตขายสุราประเภทที่ 2 ตามอัตราของกรมสรรพสามิตแบ่งตามสถานะ VAT ของผู้ประกอบการ:

ใบอนุญาตมีอายุ 1 ปีนับจากวันที่ได้รับอนุญาต และต้องต่ออายุทุกปี ถ้ายังไม่แน่ใจว่าร้านของคุณต้องจด VAT หรือยัง (เกณฑ์อยู่ที่รายได้ 1.8 ล้านบาทต่อปี) อ่านรายละเอียดได้ในบทความเรื่องการจด VAT ของร้านอาหาร

ข้อควรรู้เพิ่มเติม: ใบอนุญาตผูกกับสถานที่ที่ระบุไว้ ถ้าย้ายร้านต้องยื่นขอใหม่ และต้องแสดงใบอนุญาตไว้ในที่เปิดเผยมองเห็นได้ชัดเจนภายในร้าน

เอกสารที่ต้องเตรียม

เอกสารหลักตามคู่มือประชาชนของกรมสรรพสามิตมีดังนี้

กรณีบุคคลธรรมดา

• บัตรประจำตัวประชาชนของผู้ขออนุญาต
• สำเนาทะเบียนบ้านของสถานที่ที่จะขายสุรา
• กรณีเช่าพื้นที่: สัญญาเช่า พร้อมสำเนาบัตรประชาชนของผู้ให้เช่า และหนังสือยินยอมให้ใช้สถานที่
• ใบทะเบียนพาณิชย์ (ถ้ามี)
• แผนที่ตั้งร้านโดยสังเขป

กรณีนิติบุคคล (บริษัท/ห้างหุ้นส่วน)

• หนังสือรับรองนิติบุคคลอายุไม่เกิน 6 เดือน
• บัตรประชาชนของกรรมการผู้มีอำนาจลงนาม
• เอกสารสิทธิในสถานที่ เช่นเดียวกับกรณีบุคคลธรรมดา
• หนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ พร้อมบัตรประชาชนผู้มอบและผู้รับมอบ กรณีให้ผู้อื่นยื่นแทน

เตรียมเอกสารให้ครบในรอบเดียวจะเร็วมาก หลายพื้นที่ออกใบอนุญาตได้ภายใน 1-2 วันทำการเมื่อเอกสารครบถ้วน

ยื่นที่ไหน: สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่ หรือออนไลน์

ช่องทางยื่นมี 2 ทาง:

1. ยื่นด้วยตนเอง ที่สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่หรือสาขาที่ร้านตั้งอยู่ ในวันเวลาราชการ
2. ยื่นออนไลน์ ผ่านระบบใบอนุญาตขายสุรา ยาสูบ ไพ่ ของกรมสรรพสามิต ซึ่งเปิดให้ยื่นคำขอและชำระค่าธรรมเนียมได้ตลอด 24 ชั่วโมง

สำหรับการต่ออายุรายปี ระบบเปิดให้ยื่นล่วงหน้าได้ก่อนใบเดิมหมดอายุ (ช่วงต่ออายุใบอนุญาตประจำปีโดยทั่วไปคือไตรมาสสุดท้ายของปี ตั้งแต่ตุลาคมถึงธันวาคม) อย่าปล่อยให้ใบขาดอายุแล้วค่อยไปต่อ เพราะช่วงที่ใบขาดคือช่วงที่ร้านขายแอลกอฮอล์โดยไม่มีใบอนุญาต

เวลาขายใหม่ 11:00-24:00 น. ข่าวดีที่คู่มือเก่าหลายฉบับยังไม่อัปเดต

นี่คือการเปลี่ยนแปลงใหญ่ที่สุดในรอบกว่า 50 ปี กฎเดิมที่ใช้มาตั้งแต่ยุค 1972 กำหนดให้ขายได้เฉพาะ 11:00-14:00 น. และ 17:00-24:00 น. ทำให้ร้านอาหารต้องปฏิเสธลูกค้าช่วงบ่ายมาตลอด ลำดับเหตุการณ์ที่เปลี่ยนกติกานี้คือ:

• 2 ธันวาคม 2025: ประกาศคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ยกเลิกช่วงห้ามขาย 14:00-17:00 น. ทั่วประเทศ แบบทดลอง 180 วัน
• 29 พฤษภาคม 2026: หลังคณะกรรมการมีมติยกเลิกข้อห้ามเดิมอย่างถาวร เวลาขายทั่วไปกลายเป็น 11:00-24:00 น. ต่อเนื่อง

สรุปสถานะปัจจุบัน ณ ตุลาคม 2026: ร้านอาหารทั่วไปขายแอลกอฮอล์ได้ตั้งแต่ 11 โมงเช้าถึงเที่ยงคืน โดยไม่ต้องหยุดช่วงบ่ายอีกต่อไป ส่วนการขายหลังเที่ยงคืนยังสงวนไว้สำหรับสถานที่ที่กฎหมายกำหนดเป็นการเฉพาะ เช่น อาคารผู้โดยสารสนามบินนานาชาติ สถานบริการที่มีใบอนุญาตตามเวลาเปิดปิดของตน และโรงแรม

ถ้าร้านของคุณเคยพิมพ์ป้าย "งดขายแอลกอฮอล์ 14:00-17:00 น." ไว้ ถึงเวลาปลดออกแล้ว และควรแจ้งทีมงานให้ตรงกัน เพราะพนักงานจำนวนมากยังจำกฎเก่าอยู่

5 วันพระใหญ่: ร้านอาหารทั่วไปยังห้ามขายเหมือนเดิม

ข้อนี้สำคัญมากเพราะมักถูกเข้าใจผิดหลังข่าวผ่อนคลายกฎต่าง ๆ วันห้ามขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับล่าสุด (มีผล 10 พฤษภาคม 2025) ยังคงมี 5 วันเช่นเดิม:

1. วันมาฆบูชา
2. วันวิสาขบูชา
3. วันอาสาฬหบูชา
4. วันเข้าพรรษา
5. วันออกพรรษา

สิ่งที่เปลี่ยนคือประกาศฉบับนี้เปิดข้อยกเว้นเป็นครั้งแรกให้สถานที่บางประเภทขายได้ในวันเหล่านี้ ได้แก่ อาคารผู้โดยสารสนามบินนานาชาติ สถานบริการตามกฎหมายสถานบริการ โรงแรมตามกฎหมายโรงแรม และสถานที่จัดงานระดับชาติหรือนานาชาติที่ได้รับการกำหนด

จุดที่ผู้ประกอบการต้องอ่านให้ขาด: ร้านอาหารทั่วไปที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นสถานบริการและไม่ได้อยู่ในโรงแรม ไม่เข้าข้อยกเว้นใด ๆ ยังห้ามขายทั้ง 5 วันเหมือนเดิม หน่วยงานสาธารณสุขออกมาย้ำประเด็นนี้โดยตรงหลังมีร้านจำนวนมากเข้าใจผิดว่าตนขายได้ นอกจากนี้ยังมีช่วงห้ามขายตามกฎหมายเลือกตั้งในวันก่อนและวันเลือกตั้งที่ต้องติดตามประกาศเป็นครั้งคราว

เคล็ดลับการจัดการ: ใส่ 5 วันนี้ลงปฏิทินร้านล่วงหน้าทั้งปี แล้ววางแผนโปรโมชันอาหารหรือเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ชดเชยในวันเหล่านั้นแทนการเสียยอดไปเฉย ๆ

พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568: อะไรเปลี่ยน อะไรยังห้าม

กฎหมายแม่ที่ควบคุมการขายแอลกอฮอล์คือ พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 ซึ่งถูกแก้ไขโดย พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ที่มีผลบังคับใช้เมื่อ 8 พฤศจิกายน 2025 สาระสำคัญสำหรับร้านอาหาร:

• อายุผู้ซื้อยังคงขั้นต่ำ 20 ปี และหน้าที่ตรวจบัตรเข้มขึ้น เพราะบทลงโทษกรณีขายให้ผู้ที่อายุต่ำกว่า 20 ปี ถูกเพิ่มจากปรับไม่เกิน 20,000 บาท เป็นปรับสูงสุด 100,000 บาท พร้อมเปิดช่องให้ผู้ขายถูกเรียกร้องค่าเสียหายทางแพ่ง หากผู้ซื้อที่เมาหรืออายุไม่ถึงเกณฑ์ไปก่อเหตุต่อ
• ห้ามขายให้ผู้ที่มึนเมาจนครองสติไม่ได้ ซึ่งถูกบังคับใช้จริงจังขึ้นชัดเจนตั้งแต่กฎหมายใหม่มีผล
• การโฆษณายังถูกจำกัดอยู่ หมวดโฆษณาที่เขียนใหม่เปิดช่องให้เผยแพร่ "ข้อมูลข้อเท็จจริง" ได้ตามหลักเกณฑ์ที่นายกรัฐมนตรีจะประกาศกำหนด แต่หลักเกณฑ์ดังกล่าวยังไม่ประกาศออกมา และข้อห้ามเรื่องการใช้ดาราผู้มีชื่อเสียง การตลาดแฝง และการสนับสนุนเชิงส่งเสริมการขายยังอยู่ครบ อย่าเพิ่งโพสต์โปรโมชันเหล้าเบียร์พร้อมราคาลงโซเชียลโดยคิดว่า "เขาปลดล็อกแล้ว" เพราะความผิดฐานโฆษณายังมีโทษปรับหลักหมื่นถึงหลักแสนบาท

แนวทางปลอดภัยระหว่างรอหลักเกณฑ์: โพสต์ภาพอาหารและบรรยากาศร้านได้ตามปกติ แต่เลี่ยงการชูภาพผลิตภัณฑ์แอลกอฮอล์ ชื่อยี่ห้อ ราคา หรือข้อความเชิญชวนให้ดื่ม

โซนนิ่งใกล้สถานศึกษา: เช็กก่อนเซ็นสัญญาเช่า

ตั้งแต่ปี 2015 มีคำสั่งห้ามออกใบอนุญาตขายสุราแก่สถานประกอบการที่ตั้งอยู่ใกล้สถานศึกษาระดับอุดมศึกษาและอาชีวศึกษา โดยร้านที่มีใบอนุญาตอยู่ก่อนแล้วได้รับการยกเว้น (เฉพาะรายเดิม สถานที่เดิม) คำสั่งนี้ไม่ได้ระบุระยะเมตรตายตัว การตีความ "ใกล้" อยู่ที่ดุลยพินิจของเจ้าพนักงานพื้นที่

บทเรียนเชิงปฏิบัติ: ถ้าคอนเซปต์ร้านของคุณพึ่งพายอดขายเครื่องดื่ม ให้สอบถามสำนักงานสรรพสามิตพื้นที่ก่อนตัดสินใจเช่าตึกใกล้มหาวิทยาลัยหรือวิทยาลัย เพราะทำเลที่คนพลุกพล่านที่สุดบางแห่งคือทำเลที่ขอใบอนุญาตไม่ได้

บทลงโทษที่ควรรู้

สรุปโทษหลักที่เกี่ยวกับร้านอาหารโดยตรง:

ตัวเลขค่าปรับอาจดูไม่มาก แต่ความเสียหายจริงคือประวัติการถูกดำเนินคดี ความเสี่ยงถูกพักหรือเพิกถอนใบอนุญาต (ผู้ที่เคยถูกเพิกถอนต้องรอถึง 5 ปีจึงขอใหม่ได้) และข่าวเชิงลบที่ลบไม่ออกจากรีวิวร้าน

เปลี่ยนใบอนุญาตให้เป็นยอดขาย: มื้อเย็นคือเกมของการจองโต๊ะ

ร้านที่ขายแอลกอฮอล์ได้เต็มรูปแบบมักมียอดเฉลี่ยต่อบิลช่วงมื้อเย็นสูงกว่าร้านทั่วไปชัดเจน และลูกค้ากลุ่มสังสรรค์ โต๊ะใหญ่ งานเลี้ยงบริษัท คือกลุ่มที่นิยมจองล่วงหน้ามากที่สุด จุดนี้คือเหตุผลที่ระบบจองโต๊ะควรพร้อมตั้งแต่วันแรกที่ใบอนุญาตออก

ViteUneTable มีแผนฟรีที่รับจองได้ไม่จำกัดและไม่มีค่าคอมมิชชันต่อหัวลูกค้า หน้าจองรองรับ 37 ภาษา จึงเหมาะกับร้านในย่านนักท่องเที่ยวที่ลูกค้าต่างชาติอยากจองโต๊ะมื้อค่ำล่วงหน้า ส่วนแพ็กสแตนดาร์ด (เริ่ม €29 ไม่รวม VAT ต่อเดือน ประมาณ 1,100 บาทตามอัตราแลกเปลี่ยนต้นเดือนตุลาคม 2026) เพิ่มอีเมลยืนยันและแจ้งเตือนอัตโนมัติ ซึ่งช่วยลดปัญหาลูกค้าจองแล้วไม่มาในคืนศุกร์เสาร์ที่โต๊ะมีค่าที่สุด พูดตรง ๆ ว่าระบบเรียกเก็บเงินเป็นยูโร อาจไม่สะดวกสำหรับทุกร้าน แต่สำหรับร้านที่เสียค่าคอมมิชชันต่อหัวให้แพลตฟอร์มอยู่ทุกเดือน ตัวเลขนี้คำนวณแล้วคุ้มเร็วมาก

และถ้ากำลังอยู่ในขั้นเตรียมเปิดร้าน ลองอ่านขั้นตอนเปิดร้านอาหารตั้งแต่ไอเดียจนถึงวันเปิดร้านเพื่อวางลำดับการขอเอกสารทุกใบให้ไม่ติดคอขวด

คำถามที่พบบ่อย

ร้านอาหารเล็ก ๆ ขายแค่เบียร์ ต้องขอใบอนุญาตขายสุราไหม

ต้องขอ การขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิดในปริมาณครั้งละต่ำกว่า 10 ลิตร ต้องมีใบอนุญาตขายสุราประเภทที่ 2 จากกรมสรรพสามิต ไม่มีข้อยกเว้นตามขนาดร้าน ร้านที่ไม่ได้จด VAT เสียค่าธรรมเนียมเพียง 330 บาทต่อปี

ใบอนุญาตขายสุราราคาเท่าไหร่ และมีอายุกี่ปี

ประเภทที่ 2 (ขายปลีก) ค่าธรรมเนียม 2,200 บาทต่อปีสำหรับผู้ประกอบการที่จดทะเบียน VAT และ 330 บาทต่อปีสำหรับผู้ที่ไม่ได้จด VAT ใบอนุญาตมีอายุ 1 ปี ต้องต่ออายุทุกปี ยื่นได้ที่สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่หรือออนไลน์ผ่านเว็บไซต์กรมสรรพสามิต

ตอนนี้ร้านอาหารขายแอลกอฮอล์ได้ถึงกี่โมง

ตั้งแต่ 29 พฤษภาคม 2026 เวลาขายทั่วไปคือ 11:00-24:00 น. ต่อเนื่อง ช่วงห้ามขาย 14:00-17:00 น. แบบเดิมถูกยกเลิกแล้ว การขายหลังเที่ยงคืนยังจำกัดเฉพาะสถานที่ที่กฎหมายยกเว้น เช่น สถานบริการที่มีใบอนุญาตและโรงแรม

วันพระใหญ่ร้านอาหารขายเบียร์ได้หรือยัง

ยังไม่ได้ ร้านอาหารทั่วไปยังห้ามขายใน 5 วัน ได้แก่ วันมาฆบูชา วิสาขบูชา อาสาฬหบูชา เข้าพรรษา และออกพรรษา ข้อยกเว้นที่ออกในปี 2025 ครอบคลุมเฉพาะอาคารผู้โดยสารสนามบินนานาชาติ สถานบริการ โรงแรม และสถานที่จัดงานที่ได้รับการกำหนดเท่านั้น

ขายสุราโดยไม่มีใบอนุญาตโดนโทษอะไร

มีโทษปรับไม่เกิน 5,000 บาทตาม พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560 และหากเคยถูกเพิกถอนใบอนุญาต จะขอใหม่ได้เมื่อพ้น 5 ปี ส่วนการขายนอกเวลาหรือในวันห้ามขายมีโทษหนักกว่า คือจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ