Restaurant openen in België: alle stappen, vergunningen en verplichtingen

Een eigen zaak starten in de horeca is twee projecten tegelijk. Het eerste is het deel waarvoor je het doet: de kaart, het interieur, de naam op het uithangbord. Het tweede is administratie, maar bepaalt of je überhaupt open mag: KBO-inschrijving via een ondernemingsloket, FAVV-toelating, drankvergunning, witte kassa, verplichte verzekeringen. Wie één verplichting over het hoofd ziet, schuift zijn opening weken op, of riskeert een boete in de eerste maand.

Deze gids zet alle stappen voor België op een rij, in de juiste volgorde, met bij elke verplichting de officiële bron. Waar Vlaanderen, Brussel en Wallonië van elkaar afwijken, staat dat er per gewest bij. En hij eindigt met iets wat bijna elke vergunningenchecklist vergeet: de gereedschappen die klaar moeten staan vóór je eerste gast, van je Google-bedrijfsprofiel tot een gratis reservatiesysteem nog vóór je openingsdag. Open je je zaak in Nederland in plaats van in België? Dan gelden KVK, NVWA en heel andere regels: daarvoor is er ons aparte stappenplan voor Nederland.

De stappen in vogelvlucht, in deze volgorde:

1. concept, locatie en ondernemingsplan;
2. statuut kiezen en aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds;
3. KBO-inschrijving en btw-activering via een ondernemingsloket;
4. FAVV-registratie of -toelating, ten laatste 30 dagen vóór de opening, plus autocontrole;
5. gemeentelijke vergunningen: omgevingsvergunning, brandveiligheid, terras;
6. drankvergunning en moraliteitsattest;
7. witte kassa (GKS) als je boven de drempel uitkomt;
8. verplichte en verstandige verzekeringen;
9. btw, personeel en muziek;
10. reservaties openzetten vóór de openingsdag.

Voor begeleiding bij dit alles heeft elk gewest zijn eigen startersloket: VLAIO in Vlaanderen, 1819.brussels in Brussel en 1890.be in Wallonië. Houd dat loket naast dit artikel: dit artikel geeft je de volgorde en de valkuilen, het loket de formulieren.

Stap 1: concept, locatie en ondernemingsplan

Over concepten zijn hele boeken geschreven, dus hier alleen de punten waarop projecten in de praktijk stranden.

De locatie kun je niet meer repareren. Een menukaart pas je aan, de locatie blijft. Loop er meerdere keren langs op verschillende momenten: passage tijdens de lunch, publiek 's avonds, concurrentie in de straat. Check vóór je het huurcontract tekent of horeca op dat adres stedenbouwkundig toegelaten is (stap 5) en of een dampkap met afvoer naar het dak realiseerbaar is: in oudere panden is dat dé projectkiller.

Het ondernemingsplan hoort aan het begin, niet aan het einde. Zonder financieel plan geen bankfinanciering, en voor wie met een vennootschap start is een financieel plan zelfs wettelijk verplicht bij de oprichting. Het dwingt je bovendien om foodcost, personeelskost en een realistische omzet één keer echt door te rekenen.

Stap 2: kies je statuut en sluit aan bij een sociaal verzekeringsfonds

Eerst de grote keuze: word je zelfstandige met een eenmanszaak, of richt je een vennootschap op (meestal een bv)? Als vuistregel: een eenmanszaak is sneller en goedkoper opgestart, maar je bent met je privévermogen aansprakelijk; een bv scheidt het bedrijfsrisico van je gezin, maar vraagt een notaris, een financieel plan en meer boekhouding. Laten we eerlijk zijn: deze beslissing neem je met een boekhouder, niet met een blogartikel. Plan dat gesprek in je startbudget, het verdient zichzelf terug.

Daarnaast kies je tussen hoofdberoep en bijberoep, en sluit je verplicht aan bij een sociaal verzekeringsfonds (Xerius, Liantis, Acerta, Securex...), ten laatste op de dag dat je start. Je betaalt daar elk kwartaal sociale bijdragen, ongeveer 20,5% van je netto belastbaar jaarinkomen; als starter betaal je eerst een voorlopige bijdrage die later wordt bijgestuurd op basis van je echte inkomen.

Stap 3: KBO-inschrijving en btw-activering via een ondernemingsloket

Elke onderneming schrijft zich vóór de start in bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Dat doe je niet rechtstreeks, maar via een erkend ondernemingsloket, vaak hetzelfde huis als je sociaal verzekeringsfonds. De inschrijving kost €111,50 per vestigingseenheid sinds 1 januari 2026, een tarief dat jaarlijks wordt geïndexeerd. Je krijgt er je ondernemingsnummer, dat daarna overal opduikt: op je facturen, je bankrekening, je vergunningaanvragen.

Het loket activeert meteen ook je btw-nummer bij de FOD Financiën en helpt je met de juiste NACEBEL-codes voor restaurantuitbating. Wacht niet tot de laatste week: aan dat ondernemingsnummer hangt vrijwel elke volgende stap.

En het attest bedrijfsbeheer? Dat is verleden tijd, in het hele land, maar het verdween gewest per gewest:

• Vlaanderen: de basiskennis bedrijfsbeheer is afgeschaft sinds september 2018, en ook de specifieke beroepskennis voor restaurateur of traiteur is er niet meer vereist.
• Brussel: het attest bedrijfsbeheer is afgeschaft sinds 2024, maar voor gereglementeerde beroepen zoals restaurateur-traiteur kan beroepskennis nog vereist zijn; je toont die aan met een diploma of praktijkervaring.
• Wallonië: de basiskennis bedrijfsbeheer verdween er op 1 oktober 2025, als laatste gewest; ook hier blijft de beroepsbekwaamheid voor gereglementeerde beroepen zoals restaurateur wel bestaan.

Open je in Brussel of Wallonië, vraag dan bij je ondernemingsloket na wat er voor jouw concreet geval nog geldt: de regels rond beroepskennis evolueren snel en het loket controleert ze toch bij je inschrijving.

Stap 4: FAVV-registratie of -toelating, vóór de opening

Wie eten bereidt en serveert, heeft een toestemming nodig van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). Voor een restaurant is dat in de regel een toelating; een eenvoudige registratie volstaat alleen voor wie enkel dranken of voorverpakte, lang houdbare producten verkoopt, zo vat VLAIO de FAVV-regels samen.

De timing is cruciaal: na je aanvraag heeft het FAVV 30 dagen om langs te komen voor een controle; komt die er niet, dan krijg je de toelating stilzwijgend. Dien je aanvraag dus minstens 30 dagen vóór je geplande opening in, zelf via Foodweb of via je ondernemingsloket. De toelating hang je zichtbaar uit in je zaak, en je betaalt jaarlijks een heffing aan het FAVV.

Bij die controle kijkt het FAVV vooral naar je autocontrolesysteem: een werkwijze op basis van HACCP die aantoont dat je voedselveiligheid onder controle is, van kerntemperaturen tot traceerbaarheid. De sector werkt daarvoor met de autocontrolegids voor de horeca, G-023. Bouw die routines op vóór de opening, niet na de eerste inspectie. Vergeet ook de allergeneninformatie niet: over de 14 EU-allergenen moet je je gasten vanaf dag één correct kunnen informeren, mondeling mag, maar dan aantoonbaar onderbouwd met een geschreven registratie.

Stap 5: gemeentelijke vergunningen: omgeving, brandveiligheid, terras

Stedenbouw. Mag er op dit adres een restaurant zitten, en mag je verbouwen? In Vlaanderen heet dat de omgevingsvergunning, in Brussel en Wallonië de stedenbouwkundige vergunning (permis d'urbanisme). Een bestemmingswijziging (van winkel naar horeca), een nieuwe dampkap door het dak of een lichtreclame aan de gevel kunnen vergunningsplichtig zijn, en zo'n procedure duurt weken tot maanden. Regel dit vóór de handtekening onder het huurcontract, of maak het contract voorwaardelijk aan de vergunning.

Uitbatingsvergunning en brandveiligheid. Veel gemeenten eisen een horeca- of uitbatingsvergunning en een brandveiligheidsattest, afgeleverd na controle door de brandweerzone. De procedure en de kosten verschillen per gemeente; Liantis zet de gemeentelijke horecavergunningen op een rij. Vraag bij jouw gemeente het volledige lijstje op, dat is één telefoontje dat maanden vertraging kan voorkomen.

Terras. Stoelen op het openbaar domein vragen een aparte terrasvergunning van de gemeente, vaak met een belasting op het gebruik van de openbare ruimte. Maten, schermen, seizoenen en tarieven zijn puur lokaal geregeld.

Stap 6: drankvergunning en moraliteitsattest

Wil je sterke drank schenken, of cocktails en gerechten met sterke drank serveren, dan heb je vooraf een drankvergunning van de gemeente nodig. Daarvoor heb je onder meer een moraliteitsattest nodig (een bewijs van goed gedrag voor het schenken van alcohol) en in veel gemeenten een hygiëneattest van het pand. Let op: zolang je die vergunning niet hebt, mag je zelfs geen sterke drank in huis hebben. Voor gegiste dranken zoals bier en wijn verschillen de formaliteiten per gemeente: in sommige volstaat een melding, andere vragen ook daar een vergunning voor. Eén adres voor al deze vragen: je gemeentehuis, zo vroeg mogelijk in het traject.

Stap 7: de witte kassa (GKS)

Uniek Belgisch en niet te vergeten: overschrijdt je jaaromzet uit maaltijden die ter plaatse worden geconsumeerd €25.000 excl. btw, dan ben je verplicht een geregistreerd kassasysteem te gebruiken, de witte kassa. Dranken en afhaal tellen niet mee voor die drempel, maar bijna elk echt restaurant zit er ruim boven. En sinds 1 juli 2026 start elke nieuwe horecazaak meteen op GKS 2.0, de cloudversie die rechtstreeks naar de FOD Financiën rapporteert. Budgetteer de kassa dus vanaf dag één mee. Hoe de drempel precies wordt berekend, wat GKS 2.0 verandert en wat het kost, lees je in onze volledige gids over de witte kassa en GKS 2.0. Goed om te weten: alleen je kassa moet gecertificeerd zijn, je reservatiesysteem valt volledig buiten die regelgeving.

Stap 8: verzekeringen: één verplichte klassieker en drie verstandige

Dé horecaspecifieke verplichting: de verzekering objectieve aansprakelijkheid bij brand en ontploffing. De wet van 30 juli 1979 verplicht uitbaters van publiek toegankelijke inrichtingen om die af te sluiten, en restaurants, frituren en cafés vallen eronder zodra de publiek toegankelijke oppervlakte minstens 50 m² bedraagt. Zij vergoedt slachtoffers van brand of ontploffing zelfs als jij geen fout beging; het verzekeringsattest bezorg je aan de gemeente.

Daarnaast zijn drie verzekeringen niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk onmisbaar: de BA uitbating (een gast glijdt uit, een glas rode wijn op een jas), de brand- en inboedelverzekering voor keuken en interieur, en een bedrijfsschadeverzekering voor het geval een schadegeval je weken sluit. Neem je personeel aan, dan komt daar de wettelijk verplichte arbeidsongevallenverzekering bij.

Stap 9: btw, personeel en muziek

Btw. Je btw-nummer is geactiveerd bij stap 3; daarna begint het echte werk, want de Belgische horeca jongleert met drie tarieven op één kassaticket: 12% op eten dat ter plaatse wordt geconsumeerd, 21% op alle dranken ter plaatse (ook koffie en spuitwater) en 6% op afhaal van eten en alcoholvrije dranken, terwijl alcohol altijd op 21% blijft (stand: september 2026). Je kassa moet elk artikel aan het juiste tarief koppelen, ook binnen een menu aan één prijs. De volledige uitleg, inclusief wat de hervorming van 2026 wel en niet veranderde, staat in onze gids over de btw in de Belgische horeca.

Personeel. Horecapersoneel valt onder paritair comité 302, met eigen barema's, premies en regels. Voor de pieken heeft België een troef die starters vaak onderschatten: de flexi-job, waarmee je op drukke avonden opschaalt zonder vast contract en tegen een lagere loonkost. Wie ervoor in aanmerking komt en wat een flexi-jobber je echt kost, lees je in onze gids over flexi-jobs in de horeca. Een sociaal secretariaat regelt loonadministratie, Dimona-aangiftes en de arbeidsongevallenverzekering in één beweging.

Muziek. Achtergrondmuziek in je zaak is openbaar gebruik. Sinds 2020 regel je auteursrechten en billijke vergoeding samen via één licentie bij Unisono; het tarief hangt af van je oppervlakte en je gebruik, en bereken je met de simulator op hun site.

Stap 10: zet reservaties open vóór je openingsdag

Het hoofdstuk dat in vergunningenchecklists ontbreekt, maar je eerste omzetweken bepaalt. Een zaak die opent met een lege zaal en nul zichtbaarheid haalt die achterstand maandenlang niet in.

Maak je Google-bedrijfsprofiel vóór de opening aan. Daar zoeken je toekomstige gasten het eerst ("restaurant" plus jouw gemeente), en de verificatie kan even duren. Een compleet profiel met foto's, openingsuren en openingsdatum maakt je vanaf dag één zichtbaar op Google Maps.

Zet online reserveren open twee tot drie weken vóór de opening. Wie zijn openingsdatum aankondigt met een werkende reservatielink, verandert de nieuwsgierigheid van de buurt in vaste reservaties voor de eerste week. Je opent met een gevuld reservatieboek, je keuken kan hoeveelheden plannen, en wie 's avonds voor je etalage staat, reserveert meteen in plaats van het te vergeten.

Precies voor dat moment bestaat de gratis versie van ViteUneTable: in een openingsbudget waarin elke euro al een bestemming heeft, kost je online reservatiemodule €0, met 0% commissie op je gasten en zonder verbintenis. Account aanmaken, servicemomenten en tafels instellen, en de reservatielink gaat op je Google-profiel, je website en je sociale kanalen. Herinneringsmails en anti no-show-functies heb je bij de start nog niet nodig; naar het Standard-pakket (vanaf €29 excl. btw per maand) stap je over zodra het volume dat rechtvaardigt. Wil je eerst vergelijken? Onze eerlijke vergelijking van reservatiesystemen voor de Belgische markt zet alle spelers naast elkaar, prijzen incluis.

Veelgestelde vragen

Wat heb je nodig om een restaurant te openen in België?

De vaste basis: een KBO-inschrijving via een erkend ondernemingsloket (met btw-activering), aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds, een FAVV-toelating mét autocontrolesysteem, de gemeentelijke vergunningen (uitbating, brandveiligheid, eventueel omgevingsvergunning en terras), een drankvergunning als je sterke drank schenkt, de verzekering objectieve aansprakelijkheid brand en ontploffing vanaf 50 m² publieke oppervlakte, en boven €25.000 omzet uit maaltijden ter plaatse een witte kassa.

Heb je nog een attest bedrijfsbeheer nodig om een horecazaak te starten?

Nee. Vlaanderen schafte de basiskennis bedrijfsbeheer af in 2018, Brussel volgde in 2024 en Wallonië op 1 oktober 2025. In Brussel en Wallonië kan voor het gereglementeerde beroep van restaurateur wel nog beroepskennis vereist zijn, aan te tonen met een diploma of praktijkervaring; je ondernemingsloket controleert dat bij de inschrijving.

Hoe lang op voorhand vraag je de FAVV-toelating aan?

Minstens 30 dagen vóór je opening. Na je aanvraag heeft het FAVV 30 dagen om een controle uit te voeren; gebeurt die niet, dan wordt de toelating stilzwijgend toegekend. Zorg dat je autocontrole (HACCP, volgens de horecagids G-023) op dat moment al op punt staat, want daar kijkt de controleur het eerst naar.

Hoeveel kost het om een restaurant te openen in België?

Daar bestaat geen serieus standaardbedrag voor: tussen de overname van een uitgeruste zaak en de volledige verbouwing van een casco pand zit een wereld van verschil. De administratieve kosten zijn wel voorspelbaar: €111,50 KBO-inschrijving, gemeentelijke leges, de jaarlijkse FAVV-heffing, verzekeringspremies en de kassa. De grote posten (verbouwing, keuken, inrichting, eerste voorraad en vooral een liquiditeitsbuffer voor meerdere maanden) reken je door in je financieel plan.

Wanneer is de witte kassa verplicht?

Zodra je jaaromzet uit maaltijden die ter plaatse worden geconsumeerd €25.000 excl. btw overschrijdt; dranken en afhaal tellen niet mee voor de drempel. Nieuwe zaken starten sinds 1 juli 2026 meteen op GKS 2.0. Je reservatiesysteem heeft hier niets mee te maken: alleen de kassa moet gecertificeerd zijn.

Wanneer zet je online reservaties open?

Twee tot drie weken vóór de opening, samen met de aankondiging van je openingsdatum op je Google-profiel en je kanalen. Zo open je met een gevuld reservatieboek in plaats van hoop op aanloop. Met de gratis versie van ViteUneTable kost die stap niets: richt hem vroeg in en laat de eerste week vollopen terwijl jij de keuken proefdraait.