Φιλοδώρημα και φορολογία στο εστιατόριο: αφορολόγητο, ΕΦΚΑ και τι αλλάζει

Ο πελάτης πληρώνει με κάρτα, το τερματικό ρωτάει «θέλετε να αφήσετε φιλοδώρημα;» και εκείνος πατάει «ναι». Ωραία στιγμή για το service, αλλά αμέσως μετά αρχίζουν οι ερωτήσεις: αυτό το ποσό φορολογείται; Περνάει από τη μισθοδοσία; Χρωστάει εισφορές ο εργαζόμενος ή η επιχείρηση; Μέχρι πρόσφατα οι απαντήσεις ήταν θολές. Από τον Νοέμβριο του 2024 όμως υπάρχει σαφές νομικό πλαίσιο, και μέσα στο 2026 το πλαίσιο αυτό αλλάζει ξανά προς το ευνοϊκότερο.

Σε αυτόν τον οδηγό θα δούμε τι ακριβώς ισχύει σήμερα για τη φορολογία των φιλοδωρημάτων στην εστίαση, τι προβλέπει η εξαγγελθείσα αύξηση του αφορολόγητου ορίου, πώς περνούν τα φιλοδωρήματα από το POS και τη μισθοδοσία, και τι πρέπει να ρυθμίσετε στην πράξη ως εστιάτορας. Μια απαραίτητη διευκρίνιση πριν ξεκινήσουμε: το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί φορολογική συμβουλή· για τη δική σας περίπτωση μιλήστε με τον λογιστή σας.

Τι ισχύει σήμερα: αφορολόγητα φιλοδωρήματα έως 300 € τον μήνα

Ο βασικός κανόνας βρίσκεται στο άρθρο 5 του ν. 5162/2024 και ισχύει από την 1η Νοεμβρίου 2024: τα φιλοδωρήματα που εισπράττει ο εργαζόμενος από πελάτες είναι αφορολόγητα έως 300 € τον μήνα, όπως αναφέρει η σχετική ενημέρωση της e-nomothesia. Ό,τι ξεπερνά το όριο αυτό δεν χάνει τη «φύση» του, απλώς το υπερβάλλον ποσό προστίθεται στο εισόδημα από μισθωτή εργασία και φορολογείται με την κανονική κλίμακα μισθωτών.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ένας σερβιτόρος που εισπράττει 250 € φιλοδωρήματα μέσα σε έναν μήνα δεν πληρώνει ούτε ένα ευρώ φόρο για αυτά. Αν εισπράξει 400 €, τα 300 € μένουν αφορολόγητα και μόνο τα υπόλοιπα 100 € φορολογούνται μαζί με τον μισθό του. Το καθεστώς αυτό, όπως το περιγράφει αναλυτικά και το taxheaven, σχεδιάστηκε με βάση τα φιλοδωρήματα που περνούν από POS και αποτυπώνονται στη μισθοδοσία, δηλαδή τα ποσά που πλέον καταγράφονται αυτόματα με την επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών.

Για τον εστιάτορα η ουσία είναι απλή: το φιλοδώρημα ανήκει στον εργαζόμενο, δεν είναι έσοδο της επιχείρησης και δεν επιβαρύνει τα δικά σας βιβλία ως τζίρος. Πρέπει όμως να αποτυπώνεται σωστά, και εκεί θα σταθούμε παρακάτω.

Εισφορές ΕΦΚΑ: μηδέν, ανεξαρτήτως ποσού

Το δεύτερο σκέλος του πλαισίου είναι ίσως και το πιο σημαντικό για το κόστος εργασίας: με το άρθρο 11 του ίδιου νόμου, τα φιλοδωρήματα απαλλάσσονται από ασφαλιστικές εισφορές ανεξαρτήτως ποσού. Ακόμη κι αν ο εργαζόμενος ξεπεράσει το αφορολόγητο όριο, το υπερβάλλον ποσό φορολογείται μεν, αλλά δεν γεννά εισφορές ΕΦΚΑ ούτε για τον ίδιο ούτε για την επιχείρηση, όπως επιβεβαιώνει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Αυτό λύνει ένα πρόβλημα που ταλαιπωρούσε την εστίαση για χρόνια: πριν από τον ν. 5162/2024, ένα φιλοδώρημα που περνούσε επίσημα από τη μισθοδοσία κινδύνευε να αντιμετωπιστεί ως πρόσθετη αμοιβή με πλήρεις κρατήσεις, οπότε όλοι είχαν κίνητρο να το κρατούν «κάτω από το τραπέζι». Τώρα το κίνητρο αντιστρέφεται: το δηλωμένο φιλοδώρημα είναι καθαρό χρήμα για τον εργαζόμενο, χωρίς κόστος για τον εργοδότη.

Τι αλλάζει: αφορολόγητο 6.000 € τον χρόνο αντί για 300 € τον μήνα;

Εδώ χρειάζεται προσοχή, γιατί το τοπίο αλλάζει αυτή την περίοδο. Στις 31 Ιουλίου 2026 το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε την αύξηση του αφορολόγητου ορίου από 300 € τον μήνα σε 6.000 € τον χρόνο, με δύο ουσιαστικές βελτιώσεις:

• Ο υπολογισμός γίνεται ετήσιος αντί για μηνιαίος. Αυτό βολεύει ιδιαίτερα την εποχική εργασία: ένας σερβιτόρος σε νησί που δουλεύει πέντε μήνες και εισπράττει 800 € φιλοδωρήματα τον Αύγουστο δεν θα «καίει» πια το μηνιαίο όριο, αφού θα μετράει το σύνολο της χρονιάς.
• Η απαλλαγή από τις εισφορές παραμένει ως έχει, δηλαδή χωρίς κανένα όριο ποσού.

Η κρίσιμη λεπτομέρεια: τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, στις αρχές Σεπτεμβρίου 2026, η αλλαγή αυτή δεν έχει ψηφιστεί ακόμη. Πρόκειται για κυβερνητική εξαγγελία που, σύμφωνα με την ίδια την ανακοίνωση, προβλέπεται να κατατεθεί και να ψηφιστεί στη Βουλή μέσα στον Σεπτέμβριο του 2026, με αναδρομική ισχύ για ολόκληρο το φορολογικό έτος 2026. Μέχρι να δημοσιευτεί ο νόμος σε ΦΕΚ, το ισχύον δίκαιο παραμένει το όριο των 300 € τον μήνα. Αν διαβάζετε το άρθρο αργότερα, ελέγξτε με τον λογιστή σας αν η ρύθμιση έχει πλέον ψηφιστεί και με ποιο ακριβώς περιεχόμενο.

Ο κανόνας κατά της κατάχρησης: μισθός που «βαφτίζεται» φιλοδώρημα

Ο νομοθέτης προέβλεψε και το προφανές παραθυράκι. Αν ένας εργοδότης μειώσει τον μισθό ή τις αποδοχές του εργαζομένου και «αναπληρώσει» τη διαφορά με ποσά που εμφανίζονται ως φιλοδωρήματα, η μείωση αυτή δεν κερδίζει καμία απαλλαγή: επιβαρύνεται με φόρο 22%, πέρα από τις λοιπές συνέπειες. Το μήνυμα είναι σαφές: το φιλοδώρημα είναι οικειοθελής παροχή του πελάτη προς τον εργαζόμενο, όχι εργαλείο για να ελαφρύνει η μισθοδοσία της επιχείρησης.

Για τους συνεπείς εστιάτορες ο κανόνας αυτός είναι καλό νέο: προστατεύει την αγορά από αθέμιτο ανταγωνισμό και κάνει το δηλωμένο φιλοδώρημα αξιόπιστο εργαλείο αμοιβής. Απλώς φροντίστε οι συμβάσεις και οι αποδοχές να μένουν ανέγγιχτες από οποιαδήποτε «λογιστική» μεταφορά ποσών προς τα φιλοδωρήματα.

POS ή μετρητά; Πώς περνούν τα φιλοδωρήματα από τη μισθοδοσία

Το πλαίσιο του ν. 5162/2024 σχεδιάστηκε με ορίζοντα τα ηλεκτρονικά φιλοδωρήματα: ο πελάτης προσθέτει το ποσό στο τερματικό, το ποσό διαχωρίζεται από τον λογαριασμό, αποδίδεται στον εργαζόμενο και αποτυπώνεται στη μισθοδοσία ως φιλοδώρημα. Έτσι το αφορολόγητο εφαρμόζεται αυτόματα και με πλήρη τεκμηρίωση.

Στην πράξη, τρία σημεία χρειάζονται τη δική σας προσοχή:

• Διακριτή γραμμή φιλοδωρήματος στο POS. Το ποσό του φιλοδωρήματος πρέπει να καταγράφεται χωριστά από την αξία του λογαριασμού, ώστε να μην εμφανίζεται ως έσοδο της επιχείρησης και να μην «τραβήξει» ΦΠΑ ή τζίρο που δεν σας ανήκει. Οι περισσότεροι σύγχρονοι πάροχοι POS στην Ελλάδα υποστηρίζουν πλέον λειτουργία tip· ζητήστε την ενεργοποίησή της.
• Καθαρή διαδρομή προς τη μισθοδοσία. Συμφωνήστε με τον λογιστή σας πώς τα ποσά που μπαίνουν από κάρτες θα αποδίδονται στους εργαζομένους και πώς θα αποτυπώνονται στις μισθολογικές καταστάσεις, ώστε το αφορολόγητο να εφαρμόζεται σωστά και το υπερβάλλον να φορολογείται όπως προβλέπεται.
• Γραπτός κανόνας μοιρασιάς. Ο νόμος δεν λύνει το ποιος παίρνει τι: σέρβις, μπαρ, κουζίνα; Ένας απλός, γνωστός σε όλους κανόνας (π.χ. ποσοστά ανά πόστο) προλαβαίνει εντάσεις πριν δημιουργηθούν.

Και τα μετρητά; Εδώ επιβάλλεται ειλικρίνεια: τα κείμενα που έχουν δημοσιευτεί περιγράφουν το καθεστώς των φιλοδωρημάτων που περνούν από POS και μισθοδοσία. Για τα φιλοδωρήματα σε μετρητά που δεν περνούν από πουθενά, δεν υπάρχει αντίστοιχα σαφής δημόσια καθοδήγηση. Μην αυτοσχεδιάσετε: ρωτήστε τον λογιστή σας πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται στη δική σας επιχείρηση, ειδικά αν τα ποσά είναι σημαντικά.

Γιατί το διαφανές φιλοδώρημα κρατάει την ομάδα σας

Πέρα από τη φορολογία, το φιλοδώρημα είναι εργαλείο διοίκησης. Στην εστίαση, όπου η εύρεση και διατήρηση προσωπικού έχει γίνει το δυσκολότερο κομμάτι της δουλειάς, ένα διαφανές σύστημα φιλοδωρημάτων κάνει διαφορά: ο εργαζόμενος βλέπει ότι το ποσό που άφησε ο πελάτης φτάνει πράγματι στην τσέπη του, καθαρό και χωρίς κρατήσεις, και αυτό βαραίνει όταν συγκρίνει προσφορές εργασίας. Ένα «καλό μαγαζί για φιλοδωρήματα» με ξεκάθαρη μοιρασιά προσελκύει και κρατάει τους καλούς σερβιτόρους.

Υπάρχει και η άλλη πλευρά της ίδιας εξίσωσης: φιλοδωρήματα υπάρχουν μόνο όταν υπάρχουν πελάτες στα τραπέζια. Μια γεμάτη, καλά οργανωμένη σάλα με ομαλό service σημαίνει περισσότερους ικανοποιημένους πελάτες και περισσότερα φιλοδωρήματα για την ομάδα. Εκεί βοηθά ένα δωρεάν σύστημα online κρατήσεων για εστιατόρια όπως η ViteUneTable: με 0% προμήθεια και απεριόριστες κρατήσεις στη δωρεάν έκδοση, γεμίζετε τα τραπέζια σας χωρίς να μοιράζεστε τον τζίρο, και η ομάδα σας βλέπει από νωρίς πόσος κόσμος έρχεται κάθε βράδυ. Η καλή ροή κρατήσεων συνδέεται άλλωστε άμεσα και με τη συνολική κερδοφορία του εστιατορίου.

Η πλευρά του πελάτη: πόσο φιλοδώρημα αφήνουν στην Ελλάδα;

Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου το φιλοδώρημα είναι σχεδόν υποχρεωτικό ποσοστό, στην Ελλάδα παραμένει καθαρά προαιρετικό και συνήθως συγκρατημένο: στρογγυλοποίηση του λογαριασμού ή λίγα ευρώ στο τραπέζι είναι η πιο συνηθισμένη πρακτική, ενώ σε πιο επίσημα εστιατόρια ή σε τουριστικές περιοχές τα ποσά τείνουν να είναι μεγαλύτερα. Δεν υπάρχουν επίσημα εθνικά στοιχεία για το μέσο ύψος του φιλοδωρήματος στην ελληνική εστίαση, οπότε κάθε ποσοστό που κυκλοφορεί πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη.

Δύο πρακτικές συμβουλές πάντως ισχύουν παντού. Πρώτον, η επιλογή φιλοδωρήματος στο τερματικό POS διευκολύνει τον πελάτη που δεν κρατάει πια μετρητά· η ύπαρξη και μόνο της επιλογής αυξάνει τις πιθανότητες να αφήσει κάτι. Δεύτερον, το φιλοδώρημα δεν «ζητιέται»: μια διακριτική επιλογή στην οθόνη είναι φιλική, ένα προτσεκαρισμένο ποσοστό ή πίεση από το προσωπικό στραβώνει την εμπειρία και γυρίζει μπούμερανγκ στις αξιολογήσεις.

Λίστα ελέγχου για τον εστιάτορα

Συνοψίζοντας, δείτε τι αξίζει να έχετε τακτοποιήσει μέσα στο 2026:

1. Ενεργοποιήστε τη λειτουργία φιλοδωρήματος στο POS με διακριτή καταγραφή, ώστε το ποσό να μη μπερδεύεται με τον τζίρο σας.
2. Στήστε τη διαδρομή με τον λογιστή σας: πώς αποδίδονται τα ποσά στους εργαζομένους και πώς αποτυπώνονται στη μισθοδοσία.
3. Ορίστε γραπτό κανόνα μοιρασιάς ανάμεσα σε σέρβις, μπαρ και κουζίνα, γνωστό σε όλη την ομάδα.
4. Μην αγγίζετε τους μισθούς: καμία μείωση αποδοχών με «αναπλήρωση» μέσω φιλοδωρημάτων, ο νόμος την τιμωρεί με 22%.
5. Παρακολουθήστε την ψήφιση του νέου ορίου των 6.000 € τον χρόνο και προσαρμόστε τη μισθοδοσία μόλις δημοσιευτεί ο νόμος.
6. Ενημερώστε την ομάδα σας ότι τα δηλωμένα φιλοδωρήματα είναι αφορολόγητα μέχρι το όριο και χωρίς εισφορές: είναι επιχείρημα διατήρησης, όχι απειλή.

Συχνές ερωτήσεις

Φορολογούνται τα φιλοδωρήματα στο εστιατόριο;

Μέχρι ένα όριο, όχι. Από την 1η Νοεμβρίου 2024 (ν. 5162/2024, άρθρο 5) τα φιλοδωρήματα από πελάτες είναι αφορολόγητα έως 300 € τον μήνα ανά εργαζόμενο. Το ποσό πάνω από το όριο φορολογείται με την κανονική κλίμακα των μισθωτών.

Πληρώνουν εισφορές ΕΦΚΑ τα φιλοδωρήματα;

Όχι. Με το άρθρο 11 του ν. 5162/2024 τα φιλοδωρήματα απαλλάσσονται από ασφαλιστικές εισφορές ανεξαρτήτως ποσού, τόσο για τον εργαζόμενο όσο και για την επιχείρηση.

Ισχύει ήδη το αφορολόγητο των 6.000 € τον χρόνο;

Στις αρχές Σεπτεμβρίου 2026, όχι ακόμη. Η αύξηση από 300 € τον μήνα σε 6.000 € τον χρόνο (με ετήσιο υπολογισμό) ανακοινώθηκε στις 31 Ιουλίου 2026 και προβλέπεται να ψηφιστεί μέσα στον Σεπτέμβριο του 2026, με αναδρομική ισχύ για όλο το φορολογικό έτος 2026. Μέχρι τη δημοσίευση του νόμου, ισχύει το όριο των 300 € τον μήνα.

Το φιλοδώρημα μετράει στον τζίρο του εστιατορίου;

Όχι, το φιλοδώρημα ανήκει στον εργαζόμενο και δεν αποτελεί έσοδο της επιχείρησης, γι' αυτό και πρέπει να καταγράφεται σε διακριτή γραμμή στο POS και όχι μέσα στην αξία του λογαριασμού. Για τη σωστή λογιστική αποτύπωση στη δική σας περίπτωση συμβουλευτείτε τον λογιστή σας.

Τι γίνεται με τα φιλοδωρήματα σε μετρητά;

Το δημοσιευμένο πλαίσιο περιγράφει τα φιλοδωρήματα που περνούν από POS και μισθοδοσία. Για τα μετρητά που δεν καταγράφονται δεν υπάρχει αντίστοιχα σαφής δημόσια καθοδήγηση, οπότε ρωτήστε τον λογιστή σας πριν υιοθετήσετε οποιαδήποτε πρακτική.

Μπορώ να μειώσω τον μισθό και να τον συμπληρώνω με φιλοδωρήματα;

Όχι. Ο νόμος προβλέπει ρητά ότι μείωση αποδοχών που «αναπληρώνεται» με ποσά εμφανιζόμενα ως φιλοδωρήματα φορολογείται με 22%, χωρίς καμία απαλλαγή. Το φιλοδώρημα είναι οικειοθελής παροχή του πελάτη, όχι υποκατάστατο μισθού.